Danuta i Edward Kijak

STRESZCZENIE
dr n. med. Edward Kijak1, dr n. med. Danuta Lietz-Kijak2,  prof. zw. dr hab. n. med. Grażyna Wilk3
 
¹Katedra i Zakład Protetyki Stomatologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie
Kierownik: prof. dr hab. n. med. Bogumiła Frączak
2Katedra i Zakład Propedeutyki  i  Fizykodiagnostyki  Stomatologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie
P.o. kierownik: dr  n. med. Danuta Lietz-Kijak
3Katedra i Zakładu Radiologii Ogólnej i Stomatologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie
Kierownik: prof. zw. dr hab. n. med. Grażyna Wilk
 
Wartość diagnostyczna badań CBCT o dużym i średnim polu obrazowania w ocenie układu stomatognatycznego
Najnowsze badania epidemiologiczne dowodzą, iż odnotowuje się nieustanny wzrost liczby  chorych z problemami bólowymi w obrębie głowy, szyi i twarzy. Diagnostyka różnicowa omawianych schorzeń jest skomplikowana, ze względu na mnogość nakładających się symptomów, maskujących podstawową chorobę i często bez dodatkowych badań nie można w sposób jednoznaczny określić rodzaju i zasięgu schorzenia. Różne techniki obrazowania  rentgenowskiego często potwierdzają podejrzenia diagnosty, ale również nierzadko przekierowują proces diagnostyczny w inne obszary. Stosowane w stomatologii różne technologie obrazowania rentgenowskiego cechuje odmienna dokładność odwzorowania szczegółów budowy anatomicznej diagnozowanego obszaru. Wartość diagnostyczna klasycznych badań pantomografii (w tym również cyfrowej) statycznej i czynnościowej  w  dużym  stopniu jest zależna od czynników ludzkich: umiejętności  i  rzetelności  technika  radiologii wykonującego badanie oraz od samego pacjenta. Nieprecyzyjne ustawienie badanego obiektu, brak zachowania odpowiednich kątów padania promieniowania oraz stabilności wszystkich ww. czynników powoduje, że analiza interesujących lekarza szczegółów może być niewykonalna. Nie bez znaczenia jest również dwuwymiarowość klasycznych zdjęć rtg., które przedstawiają nam do oceny tzw. obraz sumacyjny z nakładającymi się na siebie różnymi szczegółami anatomicznymi. Postęp techniczny wymusza na lekarzach zmianę podejścia do schematów procesu diagnostycznego. Diagnostyka rentgenowska nieustannie się ewoluuje, dlatego też oprócz konwencjonalnych projekcji, korzysta się z nowoczesnych sposobów obrazowania struktur anatomicznych części twarzowej czaszki, obszaru zainteresowania m.in. stomatologów. Należą do nich: tomografia komputerowa (TK), tomografia komputerowa wielorzędowa (MSCT) oraz tomografia rezonansu magnetycznego (MR) i tomografia wolumetryczna (CBCT). Każda z ww. nowoczesnych technik obrazowania ma swoich zwolenników i przeciwników oraz jedną wspólną cechę – wciąż nie są ogólnie dostępne i relatywnie drogie. Współczesna tomografia wolumetryczna, o bardzo wysokiej rozdzielczości – stożkowa –  CBCT(cone beam computed tomography) to jedna najnowocześniejszych technik, które umożliwiają wgląd w struk­tury dotychczas niedostępne. Dokładność badań CBCT jest tak znacząca, że nie sposób tego rodzaju badań porównać z „tradycyjnymi” metodami rtg.,  rutyno stosowanymi w stomatologii. Na podstawie obrazów CBCT jesteśmy w stanie ocenić struktury kostne, potwierdzić ich wzajemną integralność oraz ocenić stopień zaawansowania i progresji zmian chorobowych, co odgrywa ważną rolę w kształtowaniu planu postępowania klinicznego. Dodatkową zaletą omawianej techniki jest możliwość trójwymiarowej rekonstrukcji obrazu, co daje nieograniczoną perspektywę wglądu w topografię struktur kostnych z dowolnej strony. Średnia  dawka  promieniowania 
w tomografii stożkowej jest zależna od wielkości  pola  obrazowania  oraz  rozdzielczości  badania,  wynosi  20-650 μSv [15-18] i jest ok. 20-30 razy mniejsza niż w  klasycznej  wielorzędowej tomografii komputerowej – TK.  W oparciu o wybrane przypadki przeprowadzono analizę przydatności i zasadności stosowania technik CBCT o średnim i dużym polu obrazowania w diagnostyce wybranych schorzeń układu stomatognatycznego. Dokonano oceny przydatności tego typu badań w wykrywaniu anomalii anatomicznych, zmian patologicznych będących następstwem toczących się lub przebytych procesów chorobowych, następstw długotrwałych zaburzeń czynnościowych, w wykrywaniu zmian chorobowych zlokalizowanych w zatokach szczękowych, czołowych, a nawet klinowych.
 
kijak edward 1   Dr n. med. Edward Kijak
Absolwent Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie. Specjalista stomatologii ogólnej i II stopnia protetyki stomatologicznej. Obecnie nauczyciel akademicki, Kierownik Pracowni Diagnostyki i Leczenia Dysfunkcji Narządu Żucia w Zakładzie Protetyki Stomatologicznej oraz Kierownik Poradni Protetyki Uniwersyteckiej Kliniki Stomatologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Członek Sekcji Fizykodiagnostyki i Fizykoterapii Stomatologicznej przy Polskim Towarzystwie Fizjoterapii, Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego oraz  Polskiego Towarzystwa Dysfunkcji Narządu Żucia. Od 15 lat zajmuje się szeroko pojętą cyfrowo-komputerową diagnostyką zaburzeń zwarciowo-zgryzowych i dysfunkcji układu stomatognatycznego, co obok zagadnień związanych z biomechaniką stawów skroniowo-żuchwowych stanowi temat wiodący badań i było istotą rozprawy doktorskiej. Autor i współautor 9 pozycji książkowych oraz 120 publikacji i wystąpień wygłoszonych na sympozjach oraz konferencjach polskich i międzynarodowych.
kijak danuta 1  

Dr n. med. Danuta Lietz-Kijak
Absolwentka Wydziału Lekarsko-Stomatologicznego Pomorskiej Akademii Medycznej w Szczecinie i studiów podyplomowych w zakresie Zdrowia Publicznego – Marketingu i Zarządzania w Ochronie Zdrowia. Specjalistka stomatologii ogólnej.

Obecnie adiunkt, pełniący obowiązki Kierownika Katedry i Zakładu Propedeutyki i Fizykodiagnostyki Stomatologicznej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Członek Zarządu Sekcji Fizykodiagnostyki i Fizjoterapii Stomatologicznej Polskiego Towarzystwa Fizjoterapii i Polskiego Towarzystwa Dysfunkcji Narządu Żucia.
Od wielu lat zajmuje się szeroko pojętą popularyzacją nowoczesnej diagnostyki i fizykoterapii stomatologicznej, co stanowi temat wiodący badań i było istotą rozprawy doktorskiej pt. „Regeneracja struktury kostnej tkanek okołowierzchołkowych zęba, po zastosowaniu magnetoledoterapii, w przebiegu leczenia endodontycznego”. Drugim tematem rozważań naukowych jest kauzalność stężeń pierwiastków: wapnia, magnezu i fluoru w twardych tkankach zębów. Autorka i współautorka 9 pozycji książkowych oraz ponad 130 publikacji i wystąpień wygłoszonych na sympozjach oraz konferencjach polskich i międzynarodowych.